საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, პროფესორი გიორგი ფხაკაძე ოფიციალურ სამედიცინო-საინფორმაციო პლატფორმაზე წერილს აქვეყნებს და ფარმაცევტულ პრეპარატებსა და ბიოლოგიურად აქტიურ დანამატებს შორის არსებულ რეალურ განსხვავებაზე წერს:
“საქართველოში, როგორც მსოფლიოს სხვა ქვეყნებში, ადამიანებს ხშირად ერევათ ფარმაცევტული პრეპარატები და ბიოლოგიურად აქტიური დანამატები. ისინი შეიძლება ერთი თაროზე იდოს აფთიაქში, მაგრამ მიზანი, რეგულაცია, ეფექტიანობა და რისკები რადიკალურად განსხვავებულია.
ეს ცოდნა მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ექიმებისთვის, არამედ თითოეული მომხმარებლისთვის, რადგან არასწორი გადაწყვეტილება შეიძლება საფრთხის შემცველი აღმოჩნდეს.
🎯 რა არის მთავარი განსხვავება?
1. მიზანი და ფუნქცია
• 💊 ფარმაცევტული პრეპარატები — იქმნება იმისთვის, რომ უმკურნალოს, თავიდან აიცილოს ან განკურნოს კონკრეტული დაავადება. დამტკიცებამდე გადის წლების კვლევებს, ლაბორატორიულ ტესტებს და კლინიკურ ცდებს, რათა დადასტურდეს უსაფრთხოება და ეფექტიანობა.
• 🍃 ბიოლოგიურად აქტიური დანამატები — დამატებულია კვების რაციონის გასამდიდრებლად, არა მკურნალობისთვის. შეიცავს ვიტამინებს, მინერალებს, ამინომჟავებს, მცენარეულ ექსტრაქტებს და სხვა საკვებ ნივთიერებებს. რეკლამაში ხშირად ხაზი ესმება “ჯანმრთელობას” და “ენერგიას”, მაგრამ ეს არ ნიშნავს სამკურნალო ეფექტს.
2. შემადგენლობა და დოზირება
• ფარმაცევტული პრეპარატები შეიცავს ზუსტი დოზით განსაზღვრულ აქტიურ ნივთიერებებს, რომლებიც სამეცნიეროდ დადასტურებული გზით მოქმედებენ.
• დანამატები შეიძლება შეიცავდეს სხვადასხვა კომპონენტებს განსხვავებული და არარეგულირებული დოზებით, ზოგჯერ ეფექტიანობის მკაფიო მტკიცებულების გარეშე.
3. სამედიცინო ზედამხედველობა
• ფარმაცევტული პრეპარატები უმეტესად ინიშნება ექიმის მიერ და მათი მიღება მკაცრად კონტროლდება.
• დანამატები იყიდება რეცეპტის გარეშე, ონლაინ და აფთიაქებში — მომხმარებელი თვითონ წყვეტს, მიიღოს თუ არა.
4. რეგულაცია და უსაფრთხოება
• პრეპარატები ექვემდებარება მკაცრ კონტროლს — მაგალითად, აშშ-ში FDA, ევროპაში EMA. დამტკიცებამდე სჭირდებათ მრავალწლიანი კვლევები და კლინიკური ცდები.
• დანამატები ბევრ ქვეყანაში რეგულირდება როგორც საკვები პროდუქტები — სანამ არ შეიცავს აკრძალულ ნივთიერებებს, მათი გაყიდვა შეიძლება რეგულატორის ნებართვის გარეშე. ეს ნიშნავს, რომ უსაფრთხოებაზე პასუხისმგებლობა მწარმოებელზეა.
⚠️ რისკები: ყალბი და არაეფექტიანი პროდუქცია
სუსტი რეგულაცია ქმნის გარემოს, სადაც ყალბი დანამატები ადვილად ვრცელდება. ხშირად პოპულარული პროდუქტის სახელი და შეფუთვა გამოიყენება, შიგთავსი კი სრულიად უცნობია.
📊 2023 წელს გლობალური დანამატების ბაზარი შეფასდა 167,5 მილიარდ აშშ დოლარად — რაც კრიმინალური ქსელებისთვის უზარმაზარი მოტივაციაა.
💬 პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი
“საქართველოში დანამატების რეგულაცია პრაქტიკულად არ არსებობს ისეთი მკაცრი ფორმით, როგორც მედიკამენტებზე. ეს ნიშნავს, რომ მომხმარებელს ხშირად რჩება მხოლოდ რეკლამაზე და მწარმოებლის დაპირებებზე ნდობა. განსაკუთრებით საშიშია, როცა დანამატები ყალბდება ან იყიდება ონლაინ პლატფორმებით გაურკვეველი წყაროდან.
პაციენტებმა და ექიმებმა უნდა გაარჩიონ მკურნალობისთვის განკუთვნილი პრეპარატი და უბრალოდ საკვები დანამატი — მათი მიზანი და მტკიცებულება სრულიად განსხვავებულია.”
❓💬 ხშირად დასმული კითხვები
Q1: დანამატები შეიძლება მკურნალობად გამოვიყენო?
A: არა, დანამატები არ არის შექმნილი დაავადებების სამკურნალოდ.
Q2: თუ დანამატი ბუნებრივია, ეს ნიშნავს რომ უსაფრთხოა?
A: არა. “ბუნებრივი” არ ნიშნავს “უსაფრთხოს”.
Q3: ექიმმა დანამატი მირჩია — მაინც უნდა გავითვალისწინო რისკები?
A: დიახ. ყველა დანამატს შეიძლება ჰქონდეს გვერდითი ეფექტები და ურთიერთქმედება სხვა წამლებთან”, – წერს გიორგი ფხაკაძე.
